چه عواملی باعث به وجود آمدن رنگهای متفاوت در چشمان انسان می گردد؟
به گزارش همیار مشاوره، داشتن چشمانی با رنگهای مختلف، که کاملاً غیر معمول به نظر می آید، در غالب اوقات یک بیماری ارثی است. بعلاوه، آسیب غیر نافذ (blunt) چشمی و افزایش فشار داخل چشم که در عارضه های چشمی همچون آب سیاه مشاهده

نویسنده: حمید وثیق زاده انصاری
منبع:راسخون
داشتن چشمانی با رنگهای مختلف، که کاملاً غیر معمول به نظر می آید، در غالب اوقات یک بیماری ارثی است. بعلاوه، آسیب غیر نافذ (blunt) چشمی و افزایش فشار داخل چشم که در عارضه های چشمی همچون آب سیاه مشاهده می شود، بعضی از دیگر علل تفاوت رنگ چشمها در انسان می باشند.
آیا می دانستید؟
در ایالات متحده، با اینکه داشتن چشمانی با رنگهای متفاوت خیلی متداول نیست، لیکن این عارضه در حدود 1٪ از کل جمعیت این کشور را تشکیل می دهد.
به طور معمول، رنگ هر دو چشم در افراد یکسان می باشد. با این حال، این مقوله در خصوص افرادی که مبتلا به هتروکرومیا heterochromia هستند، صدق نمی نماید، هتروکومیا نوعی بیماری است که در آن رنگ چشمان فرد با یکدیگر فرق دارند. که معمولاً با نام تفاوت رنگ بین دو چشم و یا عدم تطابق چشمان شناخته می شود که در این حالت، رنگ عنبیه هر چشم (بخش حلقوی نازکی است که اطراف مردمک چشم قرار گرفته است) با دیگری تفاوت می نماید. بنابراین، فردی که هتروکرومیا دارد، ممکن است، یک چشمش قهوه ای رنگ باشد، در حالی که رنگ چشم دیگرش سبز به نظر رسد. به طور کلی، یکی از چشمان نسبت به دیگری دارای عنبیه تیره تر و یا روشن تری است. اگر چه هتروکرومیا در انسان نادر است، اما در گربه، سگ و اسب متداول تر می باشد. جین سیمورJane Seymour، کیت باسورث Kate Bosworth، هنری کویلHenry Cavil، و دیوید بووی David Bowie افراد مشهوری هستند که دچار این عارضه می باشند.
همانطور که همه ما می دانیم، ملانین، رنگدانه ای است که به وسیله سلولهای عنبیه ترشح می شود و معین نماینده رنگ چشم است. زمانی رنگ چشم تیره تر به نظر می آید که میزان ملانین بیشتری در عنبیه وجود داشته باشد. رنگ آبی چشمان اغلب به کمبود ملانین ارتباط پیدا می نماید. با این حال، در هتروکرومیا، ملانین به طور یکسان در هر دو چشم وجود ندارد. تفاوت در غلظت ملانین اغلب به تفاوت در رنگ چشمها منجر می شود. البته بسته به نحوه توزیع ملانین، ممکن است رنگ یک چشم کاملاً متفاوت از دیگری باشد، و یا ممکن است چشمان طیفی از رنگها را داشته باشند، مانند عنبیه سبز با حلقه ای قهوه ای در اطراف مردمک.
عدم تطابق چشمان
علتهای ژنتیکی
--
در اغلب موارد، تفاوت رنگ هر دو چشم در زمان تولد دیده می شود. به عبارت دیگر، هتروکرومیا اغلب به علت عوامل ژنتیکی رخ می دهد. معمولاً، این عارضه از یک مؤلفه ارثی قوی برخوردار است، اما در بعضی موارد، علی رغم عدم وجود هتروکرومیا در والدین، این عارضه در کودک ممکن است دیده شود.
سندرم واردنبورگWaardenburg : بیماری ژنتیکی نادری است که نوعاً با ناشنوایی مادرزادی و تغییر غیر طبیعی رنگ پوست و چشم قابل تشخیص است. غیر از داشتن ناشنوایی مادرزادی، افراد مبتلا به این سندرم دارای ویژگی های متمایز فیزیکی، مانند شکاف لب و کام هستند. این عارضه به طور کلی یک بیماری ارثی است که در آن کودک ژن غیر طبیعی را از والدین به ارث می برد.
نوروفیبروماتوزNeurofibromatosis : نوروفیبروماتوز که ناشی از جهش در ژن معیوب می باشد، باعث رشد غیر طبیعی سلولها در بافتهای عصبی می شود. این امر به تشکیل تومور در طول اعصاب پوست منجر می شود. هنگامی که این تومورها چشم را تحت تأثیر قرار می دهند، می تواند به هتروکرومیا منجر شود. لکه های به رنگ قهوه ای روشن یکدست و برجستگی های نرم در زیر و یا روی پوست، بعضی از علائم رایج نوروفیبروماتوز می باشند.
علتهای اکتسابی
--
هتروکرومیا یک مشکل ژنتیکی است، اما گاهی اوقات، می تواند فرد را در مراحل بعدی زندگی هم تحت تأثیر قرار دهد. موارد زیر دلایل به وجود آمدن این مشکلند:
آسیب چشمی: تروما یا ضربه ای مانند زدن مُشت به چشم می تواند باعث به وجود آمدن هتروکرومیا شود. به این علت که این نوع ضربه چشمی باعث خونریزی داخلی شده، که خود منجر به تجمع یا از دست دادن قابل توجهی ملانین در چشم آسیب دیده می شود. به این ترتیب، چشم آسیب دیده ممکن است روشنتر یا تیره تر از دیگری به نظر برسد. تغییر در رنگ چشم بسته به شدت صدمه، ممکن است موقت بوده، و یا حتی به طور دائمی باقی بماند.
گلوکوما یا آب سیاه Glaucoma : گلوکوما به مجموعه ای از عوارض چشمی اشاره دارد که باعث بالا رفتن بیش از میزان فشار داخل چشم می شود و در نهایت آسیب تدریجی و غیر قابل برگشت به عصب بینایی را بهمراه دارد. فشار بالای داخل چشم (IOP) مرتبط با گلوکوما بعلاوه می تواند توزیع یکنواخت ملانین در عنبیه را مختل نموده، که ممکن است در نهایت به هتروکرومیا منجر شود.
التهاب مزمن عنبیه Chronic Iris Inflammation: میلا کونیس Mila Kunis بازیگر مشهور آمریکایی سالها مبتلا به بیماری التهاب عنبیه بود، که این بیماری منجر به سبز شدن یکی از چشمانش شده، در حالی که چشم دیگرش قهوه ای رنگ مانده بود. التهاب مزمن عنبیه می تواند به علت عفونت چشم یا اختلالات خود ایمنی باشد که در آن سیستم ایمنی بدن به بافت های خود بدن حمله ور می شود.
جسم خارجی در چشم: جسم خارجی که در چشم به دام افتاده باشد، ممکن است به عنبیه که محل فراوری ملانین است آسیب وارد کند. معمولاً، ذرات کوچک گرد و غبار که در چشم گیر افتاده اند، باعث قرمزی بخش سفید چشم می شوند، اما به عنبیه صدمه ای نزده و یا رنگ آن را تغییر نمی دهند. با این حال، شیئی که به داخل عنبیه نفوذ نموده است، می تواند به سلولهای فراوری نماینده ملانین آسیب رسانده که شاید به تغییر رنگ چشم آسیب دیده بیانجامد.
در مجموع، افرادی که با اختلال رنگدانه های چشم متولد می شوند، ممکن است مجبور شوند با پزشک مشورت نمایند تا آنالیز نماید که آیا نشانه ای از بعضی بیماریهای نادر پزشکی که در بالا ذکر شد، در او وجود دارد یا خیر. معمولاً، هتروکرومیای مادرزادی خفیف بوده، و به سختی فرد متوجه تفاوت در رنگ چشم می شود. علاوه بر این، بعید است که با همه بیماریهای نادر پزشکی در ارتباط باشد. در صورتیکه تفاوت رنگ بین دو چشم مادرزادی نباشد و به طور ناگهانی رخ دهد، ضروری است با چشم پزشک مشورت نموده تا علت اصلی آن تعیین شود.سلب مسئولیت: اطلاعات ارائه شده در این مقاله صرفاً جنبه آموزشی داشته و قصد جایگزینی توصیه ها پزشکی متخصص را ندارد.
/ج
منبع: راسخون